सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी तालुक्यातल्या कुसळंब गावात घडलेली ही आत्महत्या एक अत्यंत वेदनादायक आणि चिंताजनक घटना आहे. 32 वर्षीय समाधान तुकाराम ननवरे याने ऑनलाइन गेमिंगच्या नादात कर्जबाजारी होऊन आत्महत्या केली. या घटनेतून एक महत्त्वाचा सामाजिक संदेश मिळतो, जो विशेषतः तरुणांमध्ये वाढत असलेल्या ऑनलाइन गेमिंगच्या व्यसनाच्या मुद्द्यावर प्रकाश टाकतो. ही घटना फक्त एक कुटुंब उद्ध्वस्त होण्याचे कारण नाही, तर त्या पलीकडे एक मोठा सामाजिक संकट आहे, ज्याचा परिणाम अनेक कुटुंबांवर होतो आहे.
ऑनलाइन गेमिंगचे व्यसन आणि त्याचे परिणाम
समाधान ननवरे यांचे जीवन सुरुवातीला सामान्य होते. ते बार्शीतील शिवाजीनगर भागात सलून चालवत होते. परंतु काही वर्षांपूर्वी त्यांना मोबाईलवरील चक्री गेमसाठी व्यसन लागले. सुरुवातीला मनोरंजन म्हणून सुरू झालेल्या या खेळाने त्यांचे जीवन आणि कुटुंब दोन्हीच उद्ध्वस्त केले. या गेम्समध्ये सुरुवातीला छोट्या प्रमाणावर पैसे जिंकले जात, परंतु नंतर तो जुगाराच्या नादात अडकला आणि त्याच्या आयुष्यातील मोठ्या समस्या उभ्या राहिल्या.
त्यांनी मोठ्या प्रमाणात कर्ज घेतले—मित्र, नातेवाईक, पतसंस्था, बँका आणि खासगी सावकारांकडून पैसे घेतले, आणि ऑनलाइन कर्ज देखील घेतले. घरच्यांनी वारंवार त्यांना समजावण्याचा प्रयत्न केला, परंतु समाधान थांबला नाही. त्याच्या या व्यसनामुळे त्याच्यावर मानसिक ताण वाढत गेला. कुटुंबाची आर्थिक स्थितीही गंभीर झाली, आणि शेवटी समाधानने आयुष्य संपवले.
कुटुंबाचे दुःख
समाधानच्या मृत्यूने त्याच्या कुटुंबातील प्रत्येक सदस्यावर प्रचंड आघात केला आहे. समाधानच्या मृत्यूच्या वेळी त्याची पत्नी आणि मुलगा दिवाळी सणासाठी माहेरी गेले होते. त्याचे आई आणि बहिणींसोबत शेवटचे जेवण आणि गप्पा होती. मात्र, त्यानंतर त्याने आपल्या आयुष्याचा शेवट केला. समाधानची आई सीताबाई ननवरे यांच्या लक्षात आले की, समाधानने गळफास घेतला आहे. त्यांनी आरडाओरड केल्यावर घरच्यांनी धाव घेतली, पण तोपर्यंत तो मृत्यूला गाल देत होता.
समाधानच्या मृत्यूने त्याच्या कुटुंबाला मोठ्या शोकात ढकलले आहे. त्याच्या पत्नीला आणि छोट्या मुलाला आता कुणीच आधार राहिला नाही. समाधानच्या कुटुंबात एकट्या आई-वडिलांनाही इतर मदतीचे स्रोत नाहीत, आणि विशेषतः समाधानच्या पत्नीच्या स्थितीला अधिक वेदनादायक बनवले आहे. तिच्या पाठीशी कोणीही नाही—तिचे आई-वडील आणि भाऊ देखील मरण पावले आहेत. या परिस्थितीमध्ये, त्या कुटुंबाला एकट्या सखोल अंधाराच्या अलीकडून मार्ग काढण्यासाठी मदतीची आवश्यकता आहे.
ऑनलाइन गेमिंगविरोधी उपाययोजना
राज्यात अशा घटनांचा मागोवा घेत अनेक नेत्यांनी ऑनलाइन गेमिंगच्या विरोधात आवाज उठवला होता. खासकरून आमदार कैलास पाटील आणि लोकसभेतील ओमराजे निंबाळकर यांनी या विषयावर गंभीर चिंता व्यक्त केली होती. त्यानंतर, राज्य सरकारने ऑनलाइन गेमिंगवर काही अंशी बंदी घालण्याची घोषणा केली होती. परंतु, त्या बंदीचा प्रत्यक्ष प्रभाव कमी पडत आहे. नवीन अवतारांमध्ये आणि स्थानिक नेटवर्कद्वारे या गेम्सचा प्रसार सुरूच आहे.
आता या गेम्ससाठी आवश्यक असणारे युजर आयडी स्थानिक एजंटकडून सहज मिळतात, त्यामुळे तरुण पुन्हा या डिजिटल जुगाराच्या आहारी जात आहेत. यामुळे अनेक कुटुंबांचे संसार उध्वस्त होण्याचे प्रमाण वाढत आहे. प्रशासनाने आणि सायबर सेलने या प्रकारच्या गेम्सविरोधात ठोस कारवाई करण्याची आवश्यकता आहे.
पालकांची जबाबदारी
पालकांवर देखील एक मोठी जबाबदारी आहे. त्यांनी मुलांच्या मोबाईल वापरावर अधिक सजग लक्ष ठेवावे. मुलं आणि तरुण हे साधारणतः मोबाईल आणि इंटरनेटच्या माध्यमातून विविध प्रकारच्या गेम्स आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर जास्त वेळ घालतात. यामुळे त्यांचे मानसिक आरोग्य आणि इतर सामाजिक बाबींवर परिणाम होऊ शकतो. पालकांनी त्यांच्या मुलांच्या ऑनलाइन अॅक्टिव्हिटीवर जागरूक असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
ऑनलाइन गेमिंगच्या नादाने झालेली समाधान ननवरे यांची आत्महत्या एक गंभीर संदेश देते. या घटनांमुळे समजायला हवं की, खेळ हा केवळ मनोरंजनासाठी असावा, पण तो जुगाराच्या व्यसनात बदलल्यास तो जीवनावर आणि कुटुंबावर प्रचंड नकारात्मक प्रभाव टाकतो. प्रशासन, सायबर सेल आणि पालकांना एकत्र येऊन यावर ठोस उपाययोजना राबवण्याची आवश्यकता आहे, जेणेकरून अशा दुर्दैवी घटनांचा पुन्हा सामना न करावा लागेल.
